Stok Devir Hızı (Inventory Turnover Ratio) Nedir?
E-ticaret firmaları ve perakende mağazaları için envanter yönetimi, nakit akışını ve işletme sermayesini korumanın en önemli anahtarıdır. **Stok Devir Hızı (ITR)**, bir işletmenin belirli bir dönem boyunca (genellikle bir yıl) elindeki stokları kaç defa satıp yenilediğini ölçen finansal bir verimlilik rasyosudur. Bu rasyonun yüksek olması, stokların verimli bir şekilde hızlıca nakde çevrildiğini; düşük olması ise sermayenin depoda tozlanan ölü envantere bağlandığını gösterir.
Stok Devir Hızı ve Ortalama Kalma Süresi Nasıl Hesaplanır?
Envanter döngüsünü hesaplamak için finansal tablolardan iki temel girdi alınır:
- Ortalama Stok Değerinin Bulunması: Dönem başındaki stok değeri ile dönem sonundaki stok değeri toplanıp ikiye bölünür.
Ortalama Stok = (Dönem Başı Stok + Dönem Sonu Stok) / 2 - Stok Devir Hızının Hesaplanması: Satılan malların maliyeti (COGS - satış fiyatı değil, ürünlerin alış/üretim maliyeti), bulunan ortalama stok değerine bölünür.
Stok Devir Hızı (ITR) = Satılan Malların Maliyeti / Ortalama Stok - Ortalama Stokta Kalma Gün Sayısı: Depodaki bir ürünün satılana kadar ortalama kaç gün rafta beklediğini bulmak için dönem süresi (yıllık ise 365 gün) devir hızına bölünür.
Stokta Kalma Süresi = Dönem Gün Süresi / Stok Devir Hızı
Yüksek veya Düşük Stok Devir Hızı Ne Anlama Gelir?
Genel kural olarak yüksek stok devir hızı tercih edilir; çünkü bu durum işletmenin sermayesini hızlı döndürdüğünü gösterir. Ancak aşırı yüksek bir devir hızı, işletmenin çok az stokla çalıştığını ve olası sipariş artışlarında "stoksuz kalma (out-of-stock)" riski yaşayarak satış kaçırdığını gösterebilir. Çok düşük devir hızı ise hatalı ürün seçimi, aşırı alım yapılması veya talebin düşmesi nedeniyle ölü stok biriktiğine ve depo maliyetlerinin arttığına işaret eder.